Wat als bedrijven afvallen? Zo ontstaat een haalbare warmtestrategie voor een bedrijventerrein 

Een afvalenergiecentrale met beschikbare warmte, een warmteleiding dwars door het terrein en bedrijven met een aanzienlijke warmtevraag. Op papier lijkt een warmtenet voor bedrijventerrein TPN-West in Nijmegen een logische stap. Het haalbaarheidsonderzoek liet echter zien dat de werkelijkheid genuanceerder is. 

De belangrijkste les: een bedrijventerrein moet niet automatisch als één geheel worden bekeken. De financiële haalbaarheid van een warmtenet kan per straat of cluster sterk verschillen. Juist door die verschillen zichtbaar te maken, ontstaat een realistische ontwikkelstrategie. 

Niet ieder deel van het terrein is even kansrijk 
TPN-West bestaat uit verschillende straten met elk een eigen mix van bedrijven en energiegebruik. Daarom zijn vijf straten afzonderlijk onderzocht. 

Daaruit bleek dat sommige gebieden onvoldoende warmtevraag hebben om een warmtenet rendabel te maken, terwijl in andere straten de warmtevraag juist groot en geconcentreerd genoeg is voor een sterke businesscase. 

Dat inzicht is belangrijk. Een analyse op terreinniveau kan kansrijke en minder kansrijke delen van een bedrijventerrein maskeren. Door naar afzonderlijke warmteclusters te kijken, wordt zichtbaar waar als eerste stappen kunnen worden gezet. 

Deelnemers bepalen het succes 
Bij collectieve warmteprojecten speelt deelnamebereidheid een grote rol. Wat gebeurt er als een aantal bedrijven niet aansluit? En hoe afhankelijk is de businesscase van één grote warmteafnemer? 

Om die vragen te beantwoorden zijn verschillende gevoeligheidsanalyses uitgevoerd. Daarmee werd zichtbaar welke clusters ook bij tegenvallende deelname aantrekkelijk blijven voor een warmtenet en welke clusters sterk afhankelijk zijn van enkele bedrijven. 

De businesscase wordt daarmee meer dan een financiële berekening. Het wordt een strategisch hulpmiddel dat laat zien onder welke voorwaarden een warmtenet haalbaar is en waar de belangrijkste risico’s liggen. 

Kijk naar de totale warmtekosten 
Een tweede belangrijke conclusie is dat alleen kijken naar de kosten van het warmtenet onvoldoende is. 

Ook bestaande installaties, noodzakelijke aanpassingen bij bedrijven en oplossingen voor piekvraag beïnvloeden de haalbaarheid. Daarom zijn verschillende hybride varianten onderzocht, waarbij het warmtenet de basislast levert en aanvullende installaties de piekvraag opvangen. 

Om varianten eerlijk te vergelijken, is gekeken naar de totale warmtekosten: zowel de collectieve infrastructuur als de kosten achter de voordeur van bedrijven. 

Dat voorkomt dat een oplossing aantrekkelijk lijkt op papier, terwijl bedrijven in de praktijk hoge aanvullende investeringen moeten doen en daarom uiteindelijk misschien toch niet willen aansluiten op het warmtenet. 

Begin waar de businesscase sterk is 
De uitkomsten wijzen op een duidelijke ontwikkelstrategie: begin niet overal tegelijk. 

Investeer eerst in de straten waar voldoende warmtevraag aanwezig is en waar de businesscase ook bij verschillende deelnamescenario’s overeind blijft. Daarmee ontstaat een sterke basis waarop later kan worden voortgebouwd. 

Minder kansrijke delen hoeven niet direct af te vallen, maar kunnen worden meegenomen op een moment dat de omstandigheden gunstiger zijn of de warmtevraag toeneemt. 

Een belangrijke les voor gemeenten 
Voor gemeenten biedt deze aanpak waardevolle inzichten. Bedrijventerreinen krijgen binnen warmteprogramma’s minder aandacht dan woonwijken, terwijl zij juist grote warmtegebruikers kunnen huisvesten. 

Gemeenten hoeven daarbij niet altijd initiatiefnemer te zijn. Zij kunnen ook een belangrijke faciliterende rol vervullen door partijen samen te brengen, data beschikbaar te stellen en warmteprojecten te verbinden aan bredere energie- en klimaatdoelstellingen. 

Van één plan naar een gerichte route 
Het onderzoek naar TPN-West laat zien dat een collectieve warmteoplossing niet overal tegelijk succesvol hoeft te zijn. 

Door bedrijventerreinen op te delen in logische warmteclusters ontstaat inzicht in waar collectieve warmte daadwerkelijk waarde toevoegt. Dat maakt het mogelijk om gericht te investeren, risico’s te beperken en stap voor stap een toekomstbestendige warmtevoorziening te realiseren. 

De belangrijkste les: zoek niet direct naar één oplossing voor het hele bedrijventerrein, maar begin waar voldoende warmtevraag, draagvlak en een robuuste businesscase samenkomen.