Transitievisie Warmte
Transitievisie Warmte

Transitievisie

Warmte

Een gedragen visie met draagvlak onder inwoners en lokale partijen

In de Transitievisie Warmte legt de gemeente haar plannen vast om aardgasvrij te worden voor 2050. In onze aanpak staat draagvlak onder burgers en lokale partijen centraal. Samen met de gemeente werken wij aan een navolgbare visie, die heldere kaders schept om aan de slag te gaan in wijken.

Met de aanpak wordt per gebied duidelijk welke warmteopties het beste inpasbaar zijn en wat de energiebesparingpotentie is. Op basis van natuurlijke momenten en aanwezige kansen wordt de volgorde en tempo de buurten bepaald. Voor de startbuurten geeft een uitvoeringsstrategie de mijlpalen en verantwoordelijkheden van de gemeente en lokale stakeholders. Ook voor de wijken waar nog niet gestart wordt geeft de visie een heldere aanpak, zo ontstaat er handelingsperspectief voor inwoners en bedrijven in alle gebieden. De Transitievisie Warmte is de voorbereiding op een wijkuitvoeringsplan per wijk.

Lokale analyse

We verrijken de Startanalyse met lokale data en onderzoeken welke warmtealternatieven het beste inpasbaar zijn. Op basis van warmteprofielen en een warmtedichtheidsanalyse definiëren we logische gebieden binnen de gemeente die gekoppeld worden aan de meest geschikte warmtebronnen en technieken. Deze analyse wordt ook vergeleken met het model van de netbeheerder. Voor de wijken waar wordt gestart – kan met de warmtetool een aanvullende analyse gedaan worden.

In het opstellen van de volgorde en het tempo hebben expliciet aandacht voor de lokale situatie en kansen. Bijvoorbeeld bestaande inwonersinitiatieven en geplande werkzaamheden van woningcorporatie en in de openbare ruimte. Door alle kansen inzichtelijk te maken, komen betrokken partijen tot gezamenlijk inzicht en een routekaart.

Participatie

De warmtetransitie heeft invloed achter elke voordeur. Het betrekken van inwoners is daarom belangrijk. Door laagdrempelige, digitale, participatietools, inwonersavonden en het werken met klankbordgroepen ontstaat nauw contact met de inwoners van de gemeente. De gemeente kiest zelf een participatieniveau dat past bij de lokale situatie.

De Transitievisie Warmte is toegankelijk in taal en beeld en past bij deze tijd. Online, interactief en geschreven in B1 taalniveau: zo bereiken we de meeste inwoners.

Besluitvorming

We besteden in het bijzonder aandacht aan het benodigde besluitvormingsproces. De gemeenteraad, wethouders en bestuurders van woningcorporaties worden stap voor stap meegenomen. Samen formuleren zij de uitgangspunten, die als controle dienen voor de tussenstappen en het eindresultaat. Ook betrekken wij een bredere groep stakeholders middels interviews en/of gezamenlijke sessies zoals lokale energiecorporaties, bedrijventerreinen, waterschappen en inwonersorganisaties.

Gerelateerd


Thijs de Booij
Sr. Adviseur / Directeur
06-34493848
thijs.de.booij@dwtm.nl

Een Transitievisie Warmte met draagvlak onder inwoners en lokale partijen opstellen?

Ik bel je graag voor een oriënterend gesprek.

Wijkuitvoeringsplan
Wijkuitvoeringsplan

Wijkuitvoeringsplan

Werken aan een duurzame warmtevoorziening voor de buurt

In het Wijkuitvoeringsplan beschrijft de gemeente de aanpak om een wijk aardgasvrij te maken. In onze aanpak staat draagvlak onder burgers en lokale partijen centraal. Samen met de gemeente, inwoners, woningbouwcorporaties, netbeheerders, energiebedrijven en gebouweigenaren werken wij aan een concreet, gedragen plan.

Het resultaat van het wijkuitvoeringsplan is:

  • Een heldere beschrijving van technische oplossingen, kosten en het financieringsmodel voor gebouwen en de energie-infrastructuur;
    Een uitvoeringsstrategie die beschrijft hoe voldaan wordt aan alle randvoorwaarden om de overstap naar aardgasvrij haalbaar te maken voor alle bewoners en betrokken partijen.
  • Commitment van lokale stakeholders en een duidelijke rol- en taakverdeling.
  • Een uitgewerkt participatie- en communicatietraject met inwoners.
  • Een inschatting van de doorlooptijd en beoogde einddatum voor aardgaslevering.

Gebouw en infrastructuur

“De beste oplossing voor de buurt” begint bij een begrip van de huidige situatie: de warmtevraag van de gebouwen, besparingsmogelijkheden, kosten van gebouwaanpassingen en het potentiële aanbod aan warmtebronnen. We zoeken een aantal enthousiaste bewoners voor wiens huis we een energie-advies opstellen: zo krijgen we een gedetailleerd beeld van de mogelijkheden bij representatieve woningen in de buurt. 

Vaak liggen vanuit de Transitievisie Warmte één of meerdere kansrijke oplossingen op tafel. De volgende stap is het doorrekenen van deze scenario’s. Kosten maken wij inzichtelijk voor de verschillende partijen, zodat de belangrijkste vragen beantwoord zijn: is de oplossing betaalbaar voor inwoners? Welke aanpassingen aan gebouwen en infrastructuur zijn nodig? Is de oplossing ook commercieel haalbaar? Ook de CO2-reductie wordt per scenario inzichtelijk gemaakt. De warmtetool is in staat complexe scenario’s met meerdere oplossingen tegelijk door te rekenen. Zo werken we toe naar de optimale oplossing voor elk cluster van gebouwen binnen de buurt. 

In de gebouwstrategie brengen we maatregelen voor isolatie en installaties in kaart. De infrastrategie beschrijft de (gefaseerde) overgang naar de nieuwe, gewenste energie-infrastructuur: alles-elektriciteit, een warmtenet of duurzaam gas.

Organisatie

Het Wijkuitvoeringsplan beschrijft hoe bewoners de komende jaren betrokken worden en hoe de overgang wordt georganiseerd. We gaan in op de rol en verantwoordelijkheden van de gemeente en lokale stakeholders, en welke informatie en faciliteiten er nodig zijn om bewoners en bedrijven mee te nemen in de warmtetransitie. Uiteraard sluiten we zoveel mogelijk aan op natuurlijke momenten in de onderhoudsplanning. Wij boren initiatiefkracht in het gebied aan en geven actieve bewoners een plek in het proces. 

Is er straks sprake van een collectief warmtesysteem?

Welk organisatiemodel voor de nieuwe warmtevoorziening is haalbaar en aantrekkelijk? Kiest de gemeente voor een actieve rol, of selecteert ze een commerciële partij? Misschien is ook beheer of (mede-)eigenaarschap door inwoners een interessante optie. Wij nemen de gemeente mee bij deze keuzes en stellen gezamenlijk de randvoorwaarden op waaraan een exploitatie-organisatie moet voldoen. 

We staan uitgebreid stil bij de ontwikkeling van de Warmtewet 2.0 en de regelgeving rond warmtekavels.  Het resultaat is:

  • een voorkeur voor het type exploitatie-organisatie dat bij de wensen en uitgangspunten van de gemeente past.
  • een actieplan voor de vervolgstappen, waaronder de marktbenadering. 

Gebouwmaatregelen en/of individuele installaties

Welk tempo en welke organisatie past bij de gebouwaanpak? Is stimuleren en informeren over gebouwmaatregelen voldoende of is een gezamenlijke inkoop- en uitvoeringsorganisatie logischer? We stellen arrangementen samen voor veel voorkomende woningtypen in de buurt, en bepalen financieringsconstructies die daarbij passen. Een ‘klantreis’ laat zien welke stappen individuele bewoners doorlopen. Bijvoorbeeld bewoners die naar de buurt verhuizen: informatievoorziening vanuit makelaars over de nieuwe woning moet aansluiten bij de plannen uit de buurt.  

Communicatie en participatie

Onze participatiestrategie richt zich op alle relevante doelgroepen, zowel de professionele stakeholders als de (georganiseerde) inwoners, in de periode van de ontwikkeling van het wijkuitvoeringsplan tot en met de uitvoering van de werkzaamheden. Denk aan de verschillende woningcorporaties, VvE’s, huurdersorganisaties, en organisaties als waterschap en netbeheerder. We werken samen met lokale organisaties en gebiedscoördinatoren vanuit de gemeente.

Door laagdrempelige, digitale participatietools, inwonersavonden en het werken met klankbordgroepen en/of koplopergroepen ontstaat nauw contact met de inwoners van de wijk. Inspiratie geven we door goede voorbeelden te delen en ambassadeurs op te leiden. Met goede informatie, arrangementen en tools helpen we mensen bij praktische keuzes voor hun huis. De gemeente kiest zelf een participatieniveau dat past bij de lokale situatie. 

Het Wijkuitvoeringsplan is toegankelijk in taal en beeld en past bij deze tijd. Online, interactief en geschreven in B1 taalniveau: zo bereiken we de meeste inwoners.

Besluitvorming

We besteden in het bijzonder aandacht aan het benodigde besluitvormingsproces. Draagvlak in de wijk vormt daarbij het fundament. Bewoners, lokale bedrijven en instellingen, de gemeenteraad, wethouders en bestuurders van woningcorporaties worden stap voor stap meegenomen. Samen met hen formuleren we de uitgangspunten en maken we de balans op of de aanpak aan de uitgangspunten voldoet. Zo controleren we of we de juiste tussenstappen hebben gemaakt en er vertrouwen is in de ontwikkelde aanpak.


Simon Schoonen
Sr. Adviseur
06-18512378
simon.schoonen@dwtm.nl

Zelf aan de slag met een wijkuitvoeringsplan in jouw gemeente?

Ik bel je graag voor een oriënterend gesprek.

Gebiedsanalyse
Gebiedsanalyse

Gebiedsanalyse

Inzicht in de duurzame warmtevoorziening voor elke buurt

Met een gebiedsanalyse maken we voor de hele gemeente een overzicht van de benodigde én de beschikbare warmte. Daarmee leg je eenvoudig de link tussen waar in de gemeente (veel) warmte nodig is en welke bronnen hiervoor beschikbaar zijn. Zo schets je eenvoudig een duurzame warmtevoorziening voor alle buurten. De verschillende stappen in de inventarisatie zijn navolgbaar en visueel aantrekkelijk, en kun je aan een breed publiek toelichten.

Allereerst geven we inzicht in de isolatieopgave van de gemeente. Dit doen we door warmteprofielen op te stellen: we clusteren woningen op basis van de toekomstige warmtevraag, en geven inzicht in waar hoge, lage of midden-temperatuur warmte nodig gaat zijn. We kijken hierbij niet naar buurt- of wijkgrenzen, maar zoeken naar een logische afbakening. (Klik hier voor meer informatie over de warmteprofielen.) Zo is in een oogopslag zichtbaar waar de moeilijk te isoleren woningen staan, en waar de overstap naar aardgasvrij relatief eenvoudig kan.

Ook kijken we naar de concentratie van de warmtevraag over de gemeente. Waar ligt een warmtenet voor de hand? In welke wijken is een individuele warmtepomp goed toe te passen? Uiteraard nemen we hierbij diverse uitgangspunten en criteria mee. Onze uitkomst vergelijken we met gangbare andere energietransitiemodellen, zoals de Leidraad Startanalyse en diverse tools van de netbeheerders. Zo combineren we alle beschikbare informatie, tot een navolgbare en uitlegbare visie.

In een overzichtelijke multi-criteria analyse zetten we de verschillende buurten onder elkaar. Hoe scoren ze op verschillende belangrijke selectiecriteria? Welke natuurlijke momenten of koppelkansen zien we? Uiteraard nemen we hierbij ook de eerder onderzochte warmtevraag & -bronnen mee. We prioriteren de buurten en laten zien hoe je tot een gedragen keuze komt voor een startbuurt.

Na de inventarisatie van warmtevraag en -bronnen houdt het natuurlijk niet op. Heb je vanuit de Transitievisie Warmte startbuurten geselecteerd? En wil je op meer detailniveau weten wat hier de beste warmteoplossing is? Dan duiken we daar graag in met onze Buurtanalyse.


Laura van de Kar
Technisch adviseur
06-38171448
laura.van.de.kar@dwtm.nl

De warmtevraag- en bronnen in jouw gemeente inventariseren?

Ik bel je graag voor een oriënterend gesprek.

Buurtanalyse
Buurtanalyse

Buurtanalyse

Het fundament voor de warmteoplossing in elke buurt of wijk

De warmtetransitie gebeurt op niveau van wijken en buurten. Bewoners en gemeenten willen de best passende warmte-oplossing voor elk gebied. Oplossing die gerealiseerd worden! De Buurtanalyse geeft het fundament voor de warmte-oplossing voor elke buurt of wijk.

De analyse brengt de verschillende aspecten die van een aardgasvrije wijkoplossing in kaart, die nodig zijn om een onderbouwd besluit te maken: technisch-economische aspecten,  maar ook geschikte organisatie- en financieringsvorm en lokale kansen en bedreigingen. We voeren de analyse uit op het detailniveau dat past bij de fase waarin de lokale uitwerking zicht nu bevindt.

De Buurtanalyse is de ideale basis voor onder meer een Wijkuitvoeringsplan (WUP), collectieve inkoop, marktconsultatie of verdieping binnen Transitievisie Warmte (TVW). Alle resultaten zijn transparant inzichtelijk, de keuze voor de beste oplossing(en) wordt hiermee navolgbaar onderbouwd. Hierdoor wordt draagvlak voor de uiteindelijke keuze groter. Bij bewoners, bedrijven, de gemeenteraad en betrokken partijen in de wijk.

Figuur 1: De wijk/buurtanalyse kan worden ingezet als fundament voor een uitvoeringsplan.

Scenariostudie

Zijn er verschillende kansrijke scenario’s mogelijk, dan voeren wij een techno-economische analyse uit van de verschillende scenario’s die het mogelijk maakt de keuze te onderbouwen.

  1. Inventarisatie: in kaart brengen (toekomstige) warmtevraag, de gebouwtypen en welke warmtebronnen beschikbaar zijn of geïntroduceerd kunnen worden, de potentie hiervan en de techno-economische eigenschappen.
  2. Scenario’s definiëren: We brengen verschillende scenario’s in kaart, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende clusters binnen de buurt. Deze scenario’s bepalen we samen met u en kunnen flexibel worden samengesteld.
  3. Vergelijken: Tot slot rekenen we de verschillende scenario’s door en worden deze vergeleken. Technisch-economische analyse: systeemschetsen, kosten/ businesscases voor alle partijen, CO2-impact, ruimtelijke impact etc. Kwalitatieve eigenschappen: lokale kansen en bedreigingen, geschikte organisatievormen en financieringsvormen

Het resultaat bevat alle bouwstenen voor een onderbouwde en navolgbare keuze voor een warmteoplossing voor de buurt. Dit kan mogelijk nog bestaan uit een shortlist aan verschillende alternatieven die in de volgende fase nader uitgewerkt worden komen.

Figuur 2: Met de Warmtetool analyseren we duurzame warmtescenario’s in de buurt.

Haalbaarheidsstudie

In de fase van de haalbaarheidsstudie is een nadere uitwerking van de warmteoplossing gewenst, op het niveau van een concept- of schetsontwerp. Deze detail-uitwerking geeft een nog beter beeld van de maatregelen, kosten en opbrengsten van een gekozen warmte-oplossing.

  1. Inventarisatie: gebouwopnames van referentiewoningen in de buurt en nauwkeurig in kaart brengen van warmtevraag, nu en in de toekomst.
  2. Ontwerp: ontwerp van het collectieve systeem of individuele warmtesysteem, inclusief gebouwaanpassingen en isolatiemaatregelen.
  3. Kostenraming en businesscases: kostenraming van warmtesystem(en) inclusief gebouwmaatregelen, inclusief subsidies. Opstellen business cases voor alle actoren en de bewoners van verschillende referentiewoningen in de wijk/buurt.

Het resultaat is inzicht in de haalbaarheid van de aardgasvrije warmteoplossing.


Daniël de Greef
Sr. Technisch adviseur
06-28797383
daniel.de.greef@dwtm.nl

Benieuwd naar de haalbaarheid van duurzame warmteoplossingen in jouw gemeente?

Ik bel je graag voor een oriënterend gesprek.

Warmteprofielentool
Warmteprofielentool

Warmteprofielentool

Intuïtief en eenvoudig in gebruik, maar biedt ook de diepgang aan gemeenten om daadwerkelijk stappen te zetten.

Gemeenten moeten uiterlijk in 2021 een vastgestelde Transitievisie Warmte (TVW) hebben. Om deze op te stellen is inzicht nodig in de toekomstige warmtevraag, maar ook inzicht in hoe duurzame warmtebronnen optimaal gekoppeld kunnen worden aan specifieke buurten en wijken. Om bronnen slim te koppelen aan wijken is naast de hoeveelheid warmte ook inzicht nodig in de temperatuurniveaus die passen bij de woningen. Immers, sommige bronnen lenen zich beter voor hogere temperatuur oplossingen dan andere.

Video’s op deze site zijn afkomstig van Youtube en Vimeo. Youtube en Vimeo kunnen gepersonaliseerde advertenties voorafgaand aan de video afspelen. Deze goedkeuring is optioneel, maar noodzakelijk om video’s te bekijken op deze site.

Bekijk details

“Hiermee kan ik de connectie maken met collega’s, ook zij met weinig voorkennis over de warmtetransitie. Dit kan ik uitleggen.”

Mark van ’t Hof, gemeente Oss

Intuïtieve koppeling warmtebronnen aan buurten en wijken

Juist omdat de GIS tool visueel is ontstaat er snel overzicht en inzicht en dat helpt gemeenten om keuzes voor een bepaalde warmtestrategie te onderbouwen en op een begrijpelijke manier te delen met lokale stakeholders en bewoners. Omdat per cluster zowel het temperatuurniveau alsook de warmtevraag inzichtelijk zijn, kunnen lokaal beschikbare warmtebronnen heel intuïtief gekoppeld worden aan uniforme woningclusters.

Betere gesprekken met lokale stakeholders

De tool is een ideale stap om mee te starten, of juist andere analyses zoals de Leidraad startanalyse mee te vergelijken. Uniek aan de tool is dat de woningen niet geclusterd zijn op basis van CBS wijk- of buurtniveau, maar dat clusters gemaakt worden door woningen met een vergelijkbaar warmteprofiel samen te voegen. Zo ontstaan clusters waarvoor een vergelijkbare warmteoplossing voor nodig is. De tool maakt geen keuze voor een bepaalde technische uitvoeringsvorm, maar geeft inzicht in welke opties logisch en voordehand liggend zijn. De visuele presentatie, navolgbare logica en koppeling van de warmtevraag en de beschikbare warmtebronnen versnelt het proces om met lokale stakeholders en bewoners gericht in gesprek te gaan over concrete vervolgstappen.

“De reacties op de warmteprofielentool zijn zeer positief. Het is daarmee een zeer waardevolle aanwinst voor ons provinciale programma waarmee we de warmtetransitie willen versnellen.”

Maarten Diependaal, provincie Noord-Brabant

Landelijke beschikbaarheid

Met de 62 gemeenten in de provincie Noord-Brabant zijn wij in workshops aan de slag met de warmteprofielen tool. De reacties zijn zeer positief; gemeenten kunnen hiermee zelf verder. In de komende maanden hopen we de tool voor heel Nederland uit te rollen & open source aan te bieden. Hou hiervoor onze LinkedIn in de gaten!


Laura van de Kar
Technisch adviseur
06-38171448
laura.van.de.kar@dwtm.nl

Wil je de Warmteprofielentool inzetten voor jouw gemeente?

Ik bel je graag voor een oriënterend gesprek.

De WarmteTransitieMakers maakt gebruik van cookies.

Je kunt de instellingen aanpassen via de button ‘Instellingen’. Benieuwd naar ons Privacy- en cookiebeleid? Check voor meer info de pagina.

Privacy- en cookiebeleid | Sluiten
Instellingen